به گزارش آژانس خبری کاسپین، فصل گاوبانکی زمانی است که صدای پرطنین و متمایز گوزنهای نر در سراسر زیستگاهها طنینانداز میشود. در این دوره، نرها برای جلب توجه مادهها و تثبیت قلمرو خود به رقابت میپردازند و گاهی این رقابتها منجر به درگیریهای شدید و حتی مرگ یکی از گوزنها میشود. براساس گزارشهای محیطبانان دشتناز، امسال یکی از لاشههای گوزن زرد ماده کشف شده که احتمالاً بر اثر حمله یک نر در آستانه فصل جفتگیری تلف شده است. این اتفاق گرچه از نگاه انسانی تلخ به نظر میرسد، اما بخشی طبیعی از چرخه زندگی این گونه به شمار میرود.
محیطبانان دشتناز با گشتزنیهای شبانهروزی و استقرار در چادرهای ویژهای موسوم به چادرهای گاوبانکی، نقش حیاتی در پایش دقیق رفتارهای گوزنها و حفظ امنیت زیستگاه ایفا میکنند. این چادرها که با استتار مناسب در دل طبیعت برپا شدهاند، امکان مشاهده و شنود رفتارهای نرها و مادهها را بدون ایجاد مزاحمت فراهم میکنند. به گفته محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران، دادههای بهدست آمده از این پایشها، به برنامهریزی بهتر برای تکثیر و مدیریت جمعیت گوزن زرد کمک شایانی کرده است.
یکی از نکات تازه و مهم در فصل گاوبانکی امسال، ثبت رفتارهای گروهی مادهها است که پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته بود. کارشناسان معتقدند این اطلاعات جدید میتواند به حفاظت بهتر نسل آینده گوزن زرد ایرانی کمک کند. در کنار فعالیتهای علمی، توجه به فرهنگسازی و آموزش عمومی نیز جزو اولویتهای اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران است. برگزاری کارگاههای آموزشی در جوامع محلی، همکاری با مدارس و بهرهگیری از رسانهها، تلاشهایی است که برای افزایش آگاهی مردم درباره اهمیت این فصل و ضرورت رعایت فاصله ایمن انجام میشود.
رضا احمدی، فعال محیط زیست مازندران، حضور آگاهانه و مسئولانه مردم در این دوره را کلید موفقیت در حفاظت از گونههای ارزشمند میداند و تأکید میکند: «هرگونه اختلال در آرامش زیستگاه میتواند چرخه طبیعی جفتگیری را مختل و جمعیت گوزنها را تحت تأثیر قرار دهد.»
پناهگاه دشتناز با وسعت بیش از ۵۵۰ هکتار، یکی از مراکز اصلی حفاظت و احیای گوزن زرد ایرانی است که از دهه ۵۰ خورشیدی تاکنون نقش مؤثری در جلوگیری از انقراض این گونه داشته است. این منطقه نه تنها زیستگاه گوزن زرد، بلکه مأمن دهها گونه جانوری دیگر به شمار میرود و به عنوان بانک ژن زنده اهمیت ویژهای دارد.
یکی از محیطبانان باسابقه مازندران در توضیح شرایط سخت این دوره میگوید: «فصل گاوبانکی برای ما مانند شبزندهداریهای طولانی در خط مقدم حفاظت است. هر صدای بانگ گوزنها، هر حرکت و برخورد میان نرها پیامهای مهمی دارد که به ما در حفاظت و مدیریت بهتر جمعیت کمک میکند.»
شکار غیرمجاز در این فصل حساس، به ویژه از سوی فعالان محیط زیست به شدت محکوم شده است. علی حسینی، یکی از فعالان محلی، هشدار میدهد که حذف حتی یک رأس نر بالغ میتواند تعادل جمعیتی را برای سالها به هم بزند و روند طبیعی انتقال ژنهای سالم را مختل کند.
با پایان فصل گاوبانکی در اوایل پاییز، کار محیطبانان تازه آغاز میشود؛ آنها وضعیت مادههای آبستن را رصد کرده، شرایط زیستگاه را برای فصل زمستان حفظ میکنند و با استفاده از دادههای جمعآوری شده، برنامهریزی برای تکثیر و رهاسازی نسل جدید گوزنها را انجام میدهند.
در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که مشارکت و همکاری مردم، رعایت اصول بازدید ایمن و پرهیز از ایجاد مزاحمت، نقش تعیینکنندهای در حفظ و تداوم حیات گوزن زرد ایرانی و سایر گونههای جانوری دارد. این راز گاوبانکی در دل دشتناز است؛ همصدایی گوزنها و محیطبانان برای حفظ گنجینهای زنده از طبیعت کشور.
کد خبر:
41308
