اثر تسهیلات دهی بر صورت سود و زیان بانکی

در چنین شرایطی بانک‌ها با ناترازی و کسری منابعی مواجه می‌‌‌شدند که لزوما به دلیل ناکارآمدی در اداره بانک‌ها نبوده. بنابراین بانک‌ها هم دچار ناترازی شده و هم آنکه استقراض از بانک مرکزی موجب افزایش نقدینگی می‌شود؛ افزایش نقدینگی نیز طبیعتا موجب افزایش تورم می‌شود. اما این تنها جنبه کلان تسهیلات تکلیفی است. زمانی که بانک‌ها مجبور به پرداخت چنین تسهیلاتی آن هم با نرخ بهره پایین‌‌‌تر از نرخ بهره تعیین شده توسط بانک مرکزی می‌‌‌شدند، طبیعتا توانایی اعطای تسهیلاتی را که می‌توانست بازده بیشتری داشته باشد نداشتند. به عبارت دیگر اعطای تسهیلاتی مانند تسهیلات خرد تحت‌تاثیر این سیاست است و انتخاب‌‌‌های بانک برای پرداخت تسهیلات را محدود می‌کند.

عدم‌تمایل به اعطای تسهیلات

شاید بتوان گفت یکی از دلایلی که موجب می‌شود بانک‌ها خالص درآمد اعطای تسهیلات پایین یا بعضا منفی داشته‌‌‌باشند عدم‌تمایل آنها به اعطای تسهیلات است. هرچند که این مساله خود دارای دلایل متعددی است، اما یکی از آنها نرخ بهره دستوری است که توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود. هرچند این مساله، یعنی تعیین نرخ بهره به صورت دستوری به خودی خود مخرب است، اما در شرایط تورمی موجب می‌شود که بانک‌ها تمایلی به اعطای تسهیلات نداشته‌‌‌ باشند. در شرایطی که نرخ تورم نقطه به نقطه در مهرماه سال‌جاری 6‌/ 48درصد بوده است، اما نرخ بهره 18‌درصد، بانک‌ها نیز ترجیح می‌دهند منابع خود را در جایی صرف کنند که هم‌‌‌پای تورم رشد کرده و طبیعتا بازده بیشتری از درآمد کسب شده از مجرای اعطای تسهیلات داشته باشد.

نبود سامانه یکپارچه

علاوه بر سیاست‌های دستوری مانند تسهیلات تکلیفی و تعیین نرخ بهره از طریق بانک مرکزی، نبود سامانه یکپارچه اطلاعات برای اعطای تسهیلات، انتخاب افراد دریافت‌کننده تسهیلات توسط بانک را با چالش‌های مختلفی مواجه کرده است. در واقع نبود چنین سامانه‌‌‌‌‌‌ای هم برای اعطا‌کننده تسهیلات که بانک‌ها هستند و هم برای دریافت‌کنندگان تسهیلات، چالش‌‌‌زا بوده است. می‌توان گفت که هدف اصلی بانک از اعطای تسهیلات کسب درآمد است. اگر فرد مناسبی را برای این کار انتخاب نکند نه‌‌‌تنها درآمدی کسب نکرده بلکه دچار زیان خواهد شد. از سوی دیگر عدم‌دریافت وام توسط افراد خوش‌حساب نیز به دلایل متعددی مخرب است. به عبارتی می‌توان گفت لازمه موفقیت بانک‌ها در مدیریت ریسک اعتباری، دسترسی به اطلاعات اعتباری صحیح از متقاضیان تسهیلات است. در واقع از این طریق بانک‌ها می‌توانند مشتریان خوش‌حساب را تشخیص داده و ریسک اعتباری را مدیریت کنند. تا پیش از به سرمنزل رساندن سامانه سمات یا به عبارتی سامانه متمرکز اطلاعات تسهیلات و تعهدات بانکی، این مشکل و خطاهای زاییده‌‌‌ آن همچنان پا برجا خواهد بود.

جای خالی رونق صنعت