رکوردشکنی خشک؛ آبان گیلان بدون باران تمام شد

به گزارش کاسپبن: نیما فریدمجتهدی (دکتری آب و هواشناسی)-سمانه نگاه (دکتری هواشناسی)-آبان پُربارش ترین ماه جلگه گیلان است و فصل موج های بارش برف در کوهستان. امسال حداقل بر مبنای اطلاعات ثبت شده ماهواره ای و ایستگاه های هواشناسی،خشک ترین سال طی ۳۰ سال اخیر بوده است. هرچند شاید بتوان آن را به عدد نیم قرن هم تعمیم داد. البته حداقل در اقلیم گیلان این پایان راه نیست و امیدها به احتمال وقوع موج های بارشی تامین کننده کاستی ها خواهد بود. ام آماری مهم در این میان وجود دارد، چقدر آینده را می شناسیم و چقدر علم می تواند پاسخگوی ما باشد؟ علم تاکنون در زمینه گرمایش جهانی، تغییر اقلیم و اثرات سهمگین آنها، سربلند بوده است و ابعاد و اثراتی را که می توانست ما را متاثر کند؛ به درستی پیش بینی کرده است. نوسان ها و ناهنجاری های دمایی-بارشی، افزایش فراوانی موج های گرمایی، افزایش شدت و دوام موج های گرمایی، افزایش فراوانی و شدت تغییر رفتار مخاطره های طبیعی، افزایش فراوانی خشکی و خشک سالی ها، شدت و مدت و شدت آن ها، کاهش بارش برف و یخبندان و…

اما همان علم، هشدارهای مختلفی و در سناریوهای خوشبینانه و بدبینانه در مورد انتشار گازهای گلخانه هایی و اثرات آن داده است و بشر اتفاقاً مسیر سناریوی بدبینانه را ادامه داده است و ادامه رفتارهای نامطلوب را انتخاب کرده است. سوالی که پیش می آید در همین سناریوی است! اما آیا در همین سناریورهای بدبینانه، ناشناخته هایی در رفتار های اقلیمی می توان ابعادی فاجعه تر از آن چیزی که تصور می رفت را فراهم کند؟ پاسخ برای این سوال بسیار مشکل است. فعلاً تنها می توانیم دلخوش به این باشیم که پیش بینی های دانشمندان پیرامون اتفاقات پیش رو همان باشد که انتظار می رود. با این حال خشک سالی مستمر ماه آبان جلگه گیلان که پُربارش ترین ماه گیلان را نشانه رفته است زنگ های چندین باره هشدارهای است که برای تغییر اقلیم باید کاری کرد، مقابله به کنار، نحوه مواجهه را باید اصلاح کرد. سازگاری، تاب آوری و کاهش اثرات. نه تعارف های علمی بلکه راهکارهای عملی برای ادامه زیست. دست کم گرفتن تغییر اقلیم در درازنای تاریخ هزینه های سنگینی به همراه داشته است.

در سال آبی جاری از ابتدای مهر تاکنون در استان گیلان ۱۱۷/۱ میلی متر بارش باریده است این میزان کاهشی برابر با ۶۴ درصد نسبت به سال گذشته و ۶۰ درصد نسبت به بلندمدت نشان می دهد. بیشترین کاهش بارش در استان مربوط به ایستگاه منجیل است.

در جلگه گیلان، میزان کاهش بارش تا ۶۰ درصد رسیده است. میزان کاهش بارش در ایستگاه های کوهستانی به رقم قابلِ توجه ۸۵ درصد رسیده است. میزان کاهش بارش در جلگه غربی ۴۹ درصد، در جگله مرکزی ۵۴ درصد و در جلگه شرقی برابر با ۶۹ درصد است.

آبان ماه امسال بیشترین کاهش بارش را به خود اختصاص داده است و یکی از خشک ترین آبان ماه های استان در طی ۳۰ سال اخیر بوده است.

میزان کاهش بارش آبان ماه امسال، نسبت به سال قبل ۸۹ درصد و نسبت به بلندمدت ۸۵ درصد بوده است. میزان کاهش بارش در جلگه مرکزی گیلان به عدد ۸۷ درصد رسیده است.

مقایسه ناهنجاری های بارش در ماه آبان در ایستگاه های دارای آمار بلندمدت نشان از گذراندن یکی از خشک ترین آبان های تاریخ ۵۰ ساله گیلان هستیم. هرچند در ایستگاه رشت کاهش بارش در سال ۱۳۹۶ با رقم ۹۱ درصد رتبه اول خشکی را به خود اختصاص داده است. آبان امسال بارش رشت با ۸۷ درصد کاهش رتبه دوم را به خود اختصاص داده است. نکته مهم در این میان نزدیکی زمانی این دو رخداد است که نشان از افزایش ماه های خیلی خشک در یک دهه اخیر می دهد. ایستگاه آستارا نیز با رکورد زنی در ۳۰ سال اخیر، رکورد کاهش بارش خود را در شکست.

میزان کاهش بارش ایستگاه آستارا ۷۹ درصد بوده است که نسبت به رتبه قبلی خود فاصله ای ده درصدی در سال ۱۴۰۲ داشته است.

ایستگاه منجیل به عنوان نماینده آب وهوایی داخل فلات ایرانی استان گیلان، در جنوب، که متاثر از ویژگی های اقلیمی فلات ایران است بیشترین کاهش بارش را در میان ایستگاه های استان گیلان داشته است. کاهش ۱۰۰ درصدی!

در جلگه شرقی گیلان، ایستگاه لاهیجان هم رکورد کاهش بارش خود را شکست. این ایستگاه با کاهش بارش ۹۰ درصدی یکی از خشک ترین آبان های خود را تجربه کرد.

در پایان ایستگاه بندرانزلی، دریایی ترین ایستگاه استان گیلان و پُربارش ترین ایستگاه و شهر در ایران در پربارش ترین ماه خود، شاهد کاهش بارش ۸۷ درصدی بود و رکورد خود را شکست.

آبان ماه به تنهایی در اکثر ایستگاه های گیلان، بارشی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بارش سالانه را کسب می کند ولی امسال در همین ماه، مقدار چشمگیری ازسهم آبان ماه در بارش سال، محقق نشده است.

نگاهی به شرایط کلی بارش کشور هم نشان می دهد استان گیلان از ابتدای سال آبی (اول مهرماه) تا پایان آبان، بیشترین مقدار کاهش بارش را در میان استان های کشور در مقایسه با مدت مشابه بلندمدت تجربه کرده است. در واقع گیلان با کمبود بارش پهنه ای ۱۶۵ میلی متری در این بازه زمانی، رتبه اول مقدار عددی کمبود بارش را در مقایسه با شرایط بلندمدت در میان ۳۱ استان کشور کسب کرده است که سهم عمده این کمبود، مربوط به خشکی آبان ماه است.

این وضعیت در مناطق کوهستانی گیلان، بغرنج تر است و بین ۹۰ تا ۱۰۰ درصد کاهش بارش در کوهستان های ایران اتفاق افتاده است.

پوشش بی برفی کوهستان های گیلان نیز موید خشکی کم سابقه امسال در استان است.

قابل ذکر است میزان بارش پهنه ای ایران طی آبان امسال فقط ۲.۳ میلی متر بوده است که در مقایسه یا شرایط میانگین بلندمدت در همین بازه، ۸۹ درصد کاهش بارش داشته است.

در گیلان با اقلیم خاص خود، هنوز ماه های پُربارش زیادی مانده است که به آن امید داشته باشیم. نتایج پژوهش ها در گیلان نشان می دهد که تغییر اقلیم در گیلان اثر خود را در بارش، عمدتاً نه بر میزان آن، بلکه بر رفتارهای ناهنجار آن، گذاشته است بنابراین احتمال وجود دارد که ناهنجاری منفی شاخصی که طی آبان ماه امسال به وقوع پیوسته، بتواند توسط بارش های مناسبی در ماه ها و فصل پیش رو جبران شود. اما این اتفاق تا اینجا هم تبعات خود را به جای گذاشته است؛ چرا که خشکی شدید، علاوه بر اثرات منفی عمیق بر منابع آبی و تداوم پایداری هوا، افزایش استعداد آتش سوزی را که یکی از اولین اثرات این ناهنجاریهای منفی است؛ افزایش می دهد؛ معضلی که در گام نخست حیات جنگل های هیرکانی را با مخاطره مواجه می کند.

کد خبر: 43137